Henk de Geus
1916 – 1982
Hendrik de Geus werd geboren op 31 juli 1916 in Leiden, als zoon van zilversmid Jacob de Geus en Lena de Graaf. De stad zou zijn hele leven lang een ankerpunt blijven. In Leiden groeide hij op, ging hij naar school en vond hij zijn eerste vrienden — en, niet onbelangrijk, zijn latere vrouw. Zijn kennismaking met gymnastiek verliep minder prettig. Op zesjarige leeftijd besloot zijn vader dat het tijd werd dat Henk zich aansloot bij een gymnastiekvereniging. “De dag dat hij dat besloot, was er één van doffe ellende voor me,” vertelde Henk later met een glimlach. Hij hield niet van gymnastiek, al wist hij zelf niet precies waarom. Zijn vader moest hem letterlijk meetrekken. De eerste keer eindigde met een gat in zijn hoofd, de tweede met zijn tanden door zijn lip, en bij de derde les begroette zijn gymleraar hem droog met de woorden: “Henk, wil vóór we beginnen alvast effe je benen breken?” Toch hield hij vol. De jonge Henk toonde toen al de vasthoudendheid die hem zijn leven lang zou kenmerken.
Liefde en gezin
Tijdens de oorlogsjaren vond hij zijn levenspartner. Op 7 juli 1943 trouwde hij in Leiden met Hendrik (Riek) Verbiest. Samen kregen zij twee zonen: Jaap, geboren in 1945, en Ab, in 1950. Het gezin woonde op verschillende adressen in Leiden — aan de Turfmarkt en boven Matze aan de Hogewoerd. Het huiselijke leven combineerde Henk met een loopbaan die zowel discipline als plichtsbesef vroeg.
Loopbaan bij de landmacht
In 1947 diende Henk de Geus als 1e luitenant bij het 2e peloton van de 3e compagnie van het 1e bataljon van het 8e Regiment Infanterie in Nederlands-Indië. Tijdens een actie op 22 juli van dat jaar raakte hij gewond aan zijn rechtervoet. Bij het oversteken van de kali (een rivier of stroompje) in de kampong Ambatjangsam, tijdens het overbrengen van een dringend bericht over de vijand, verloor hij even zijn evenwicht op de stenen in het water. Daarbij ging zijn automatisch wapen af, waardoor hij zichzelf in de voet trof.
Na deze periode diende hij zijn missie uit en keerde hij op 31 juli 1949 met het troepenschip De Groote Beer terug naar Nederland. Zijn thuishaven was de Hogewoerd 113 in Leiden, waar hij op 25 augustus 1949 werd terugverwacht. In datzelfde jaar diende hij als kapitein bij de landmacht, een rang die hij later verder zou verhogen tot majoor.
Zijn militaire achtergrond vormde een belangrijke basis voor de leiderschapskwaliteiten die hij later in de gymnastiekwereld zou tonen. Gedreven, georganiseerd en rechtvaardig — zo omschreven tijdgenoten hem vaak.
Voorzitter van DOS Leiden
Zijn hart lag bij de gymnastiek. Vanaf 1956 bekleedde hij het voorzitterschap van Gymnastiekvereniging DOS Leiden, als opvolger van Theo Welling. Onder zijn leiding groeide DOS uit tot een moderne, vooruitstrevende vereniging.
Belangrijke mijlpalen volgden: in 1960 sloot DOS zich aan bij het KVCGV, en twee jaar later bij het Koninklijk Nederlands Gymnastiek Verbond (KNGV). In juli 1962 voltooide Henk met succes de bestuurskadercursus van de Nederlandse Sport Federatie (NSF), samen met enkele andere betrokken leden. Zijn inzet voor de vereniging werd later beloond met een benoeming tot erevoorzitter.
Leidse Turnkring
Van oktober 1963 tot 1972 was Henk voorzitter van de Leidse Turnkring, als opvolger van de 78-jarige Ant. Metz. In die periode hield hij de vinger aan de pols van de ontwikkeling van de gymnastiek in Leiden. Met zorg sprak hij in 1965 over de verschuiving onder jongeren: “De belangstelling voor gymnastiek is de laatste tien jaar in Leiden behoorlijk toegenomen, maar de groep van 14 tot 20 jaar haakt te vaak af. De jeugd is gemakzuchtiger geworden.”
Hij bedoelde het niet hard; Henk wilde jongeren vooral blijven motiveren — hen laten ervaren wat volhouden en samen sporten konden betekenen.
Turnkring Leidsenhage
Na zijn jaren in Leiden bleef Henk actief betrokken bij de gymnastiek. Tussen 1971 en 1974 was hij voorzitter van de Turnkring Leidsenhage, waar hij het voorzitterschap uiteindelijk overdroeg aan Martin Kuiper. Zijn passie voor de sport bleef, ook al liet hij later anderen het werk voortzetten.
Een man van doorzettingsvermogen
Henk de Geus overleed op 24 april 1982. Hij liet een indrukwekkend spoor na in de Leidse gymnastiekgeschiedenis — als bestuurder, als militair, maar vooral als man die nooit opgaf, zelfs niet na een ongelukkige start met de sport die uiteindelijk zijn levenswerk zou worden. Ook was begenadigd met een grote dosis humor.